زمان‌بندی تعویض روغن و فیلترها

مدیریت زمان‌بندی تعویض روغن و فیلترها، ستون اصلی نگهداری پیشگیرانه (PM) در صنایع است. در سال ۲۰۲۶، استراتژی تعویض از حالت «تقویمی ساده» به حالت «تعویض بر اساس عملکرد و پایش وضعیت» تغییر یافته است. زمان‌بندی دقیق نه تنها از خرابی ناگهانی جلوگیری می‌کند، بلکه هزینه‌های عملیاتی را با جلوگیری از تعویض زودهنگام روغن‌های گران‌قیمت کاهش می‌دهد.

۱. عوامل تعیین‌کننده در زمان‌بندی تعویض

هیچ عدد ثابتی برای تمام دستگاه‌ها وجود ندارد؛ زمان‌بندی بر اساس پارامترهای زیر استخراج می‌شود:

• ساعت کارکرد (Running Hours): رایج‌ترین معیار در پمپ‌ها، کمپرسورها و موتورهای دیزل.

• شرایط محیطی: دمای بالای محیط، رطوبت زیاد یا وجود گرد و غبار، زمان تعویض را تا ۵۰٪ کاهش می‌دهد.

• کیفیت روغن پایه: روغن‌های تمام‌سینتتیک بازه‌های تعویض طولانی‌تری نسبت به روغن‌های معدنی دارند.

• نوع بار (Load): دستگاه‌هایی که تحت فشار مداوم یا استارت-استاپ‌های مکرر هستند، زودتر نیاز به تعویض دارند.

۲. جدول زمان‌بندی تقریبی تجهیزات صنعتی (استاندارد ۲۰۲۶)

۳. اهمیت تعویض فیلترها (خط مقدم حفاظت)

بسیاری از اپراتورها به اشتباه تصور می‌کنند که فیلتر فقط باید زمان تعویض روغن عوض شود، اما در واقعیت:

• فیلتر روغن: اگر اشباع شود، “شیر بای‌پاس” باز شده و روغن کثیف بدون فیلتر شدن وارد موتور می‌شود. این یعنی مرگ تدریجی یاتاقان‌ها.

• فیلتر هوا: مسدود شدن آن باعث غنی شدن سوخت، افزایش دمای احتراق و ورود ذرات میکرونی به داخل سیلندر می‌شود که مثل سمباده عمل می‌کنند.

• شاخص افت فشار (Differential Pressure): در دستگاه‌های مدرن، سنسورها نشان می‌دهند که فیلتر چه زمانی اشباع شده است؛ این دقیق‌ترین زمان برای تعویض فیلتر است، حتی اگر ساعت کارکرد به حد نصاب نرسیده باشد.

۴. استراتژی تعویض بر اساس “آنالیز روغن”

در سال ۲۰۲۶، شرکت‌های بزرگ از روش CBM (Condition Based Maintenance) استفاده می‌کنند:

1. در فواصل منظم (مثلاً هر ۵۰۰ ساعت) نمونه‌ای از روغن گرفته می‌شود.

2. اگر ویسکوزیته و افزودنی‌ها هنوز در محدوده مجاز باشند، تعویض روغن به تعویق می‌افتد.

3. اگر ذرات فلزی یا آلودگی دیده شود، حتی اگر فقط ۱۰۰ ساعت کار کرده باشد، روغن فوراً تعویض و منشا سایش شناسایی می‌شود.

۵. چک‌لیست عملیاتی هنگام تعویض

• تخلیه در حالت گرم: همیشه روغن را بلافاصله بعد از خاموش شدن دستگاه (وقتی هنوز گرم است) تخلیه کنید تا رسوبات ته ننشین شوند.

• بررسی آهن‌ربای کارتر: وجود براده‌های بزرگ روی آهن‌ربای پیچ تخلیه، هشدار یک خرابی مکانیکی قریب‌الوقوع است.

• هواگیری: پس از تعویض روغن و فیلتر در سیستم‌های هیدرولیک، حتماً عملیات هواگیری را انجام دهید تا از پدیده کاویتاسیون جلوگیری شود.

• ثبت در شناسنامه دستگاه: ثبت تاریخ، نوع برند روغن استفاده شده و ساعت کارکرد برای تحلیل‌های آتی ضروری است.

۶. اشتباهات رایج در زمان‌بندی

• فقط سرریز کردن: اضافه کردن روغن جدید به روغن سوخته، خواص روغن جدید را در عرض چند ساعت از بین می‌برد.

• استفاده از فیلترهای ارزان: فیلترهای بی‌کیفیت به دلیل دقت پایین در منافذ، اجازه عبور ذرات آسیب‌رسان را می‌دهند.

• نادیده گرفتن زمان تقویمی: اگر دستگاهی حتی کار نکند، روغن داخل آن به دلیل تماس با اکسیژن و رطوبت پس از یک سال خاصیت خود را از دست می‌دهد.

نحوه شناسایی قطعات یدکی مورد نیاز با استفاده از کاتالوگ

تجهیزات خط تولید نوشیدنی‌ها: شربت ساز، پرکن، درب بند

اهمیت استفاده از قطعات یدکی اصلی (OEM)

معرفی انواع قطعات یدکی مصرفی در ماشین‌آلات صنعتی

مدیریت انبار قطعات یدکی برای بهینه‌سازی هزینه‌ها