سندبلاست و شات بلاست: اصول و تجهیزات
آمادهسازی سطوح (Surface Preparation) پیش از رنگآمیزی، آبکاری یا پوششدهی، نقش حیاتی در ماندگاری قطعه دارد. سندبلاست و شاتبلاست دو روش اصلی تمیزکاری تهاجمی (Abrasive Blasting) هستند که با پرتاب ذرات ریز با سرعت بالا، زنگار، رنگهای قدیمی، ماسههای ریختهگری و ناهمواریها را از روی سطح پاک میکنند. در سال ۲۰۲۶، این فرآیندها با سیستمهای بازیافت مواد و فیلتراسیون پیشرفته، بسیار سازگارتر با محیطزیست شدهاند.
۱. سندبلاست (Sandblasting / Abrasive Blasting)
در این روش، ذرات ساینده به کمک نیروی هوای فشرده (Compressed Air) به سمت قطعه پرتاب میشوند.
-
اصول عملکرد: هوای فشرده از طریق یک نازل عبور کرده و ذرات ساینده را به همراه خود با سرعت بسیار زیاد به سطح میکوبد.
-
مواد ساینده: برخلاف نامش، امروزه از “سیلیس” (به دلیل خطرات ریوی) کمتر استفاده میشود و جای خود را به مسباره (Grit)، پودر اکسید آلومینیوم، ماسه شستهشده و حتی پوست گردو داده است.
-
کاربرد: پاکسازی قطعات با شکلهای پیچیده، سازههای بزرگ در محل (مانند بدنه کشتی یا پلها) و ایجاد زبری (Profile) برای چسبندگی بهتر رنگ.
۲. شاتبلاست (Shot Blasting)
در شاتبلاست، به جای هوای فشرده از نیروی گریز از مرکز یک چرخ دوار (Turbine/Wheel) برای پرتاب ساینده استفاده میشود.
-
اصول عملکرد: سایندههای فلزی (ساچمههای فولادی یا استیل) وارد مرکز یک چرخ پروانهای در حال چرخش میشوند و پرههای چرخ، آنها را با شتاب بسیار زیاد به سمت قطعات پرتاب میکنند.
-
مواد ساینده: معمولاً از ساچمههای کروی فولادی (Shot) یا ذرات شکسته و تیز (Grit) استفاده میشود.
-
کاربرد: خطوط تولید انبوه، تمیزکاری قطعات ریختهگری شده، زدودن پوستههای نورد (Mill Scale) و مقاومسازی سطح (Shot Peening).
۳. مقایسه تخصصی سندبلاست و شاتبلاست
| شاخص | سندبلاست (پنوماتیک) | شاتبلاست (سانتریفیوژ) |
| عامل پرتاب | هوای فشرده (کمپرسور) | چرخ دوار (توربین برقی) |
| نوع ساینده | ذرات غیرفلزی و فلزی ظریف | ساچمهها و ذرات فلزی سنگین |
| قابلیت جابجایی | بسیار بالا (قابل انجام در محل) | پایین (اغلب دستگاههای ثابت کارخانهای) |
| سرعت عملیات | متوسط | بسیار بالا (مناسب برای تیراژ زیاد) |
| هزینه انرژی | بالا (هزینه تولید هوای فشرده) | پایینتر (بهرهوری بالاتر توربین) |
۴. تجهیزات و اجزای سیستم
-
دیگ سندبلاست (Blast Pot): مخزن تحت فشاری که ساینده را با جریان هوا مخلوط میکند.
-
نازل (Nozzle): ساخته شده از مواد فوقسخت مانند “تنگستن کارباید” یا “بُر کارباید” برای مقاومت در برابر سایش ذرات.
-
کابینت بلاست (Blast Cabinet): محفظهای بسته برای قطعات کوچک که اپراتور از بیرون و از طریق دستکشهای مخصوص کار را انجام میدهد.
-
سیستم جمعآوری گرد و غبار (Dust Collector): مکندههای قوی که برای حفظ سلامت اپراتور و دید بهتر، غبار ناشی از برخورد را حذف میکنند.
۵. نوآوریهای سال ۲۰۲۶
-
بلاست یخ خشک (Dry Ice Blasting): استفاده از دانههای یخ خشک که پس از برخورد تصعید شده و هیچ پسماند سایندهای باقی نمیگذارند (ایدهآل برای تمیزکاری ماشینآلات حساس برقی).
-
بلاست لیزری: جایگزینی برخی روشهای سنتی با لیزرهای پرتوان برای تبخیر زنگار بدون تولید صدا و غبار.
-
سنسورهای پایش زبری سطح: دستگاههای لیزری که در خروجی خط شاتبلاست، میزان زبری سطح را بهصورت لحظهای اندازهگیری کرده و سرعت توربین را تنظیم میکنند.
۶. نکات ایمنی حیاتی
-
تجهیزات تنفسی: اپراتور سندبلاست باید از کلاههای مخصوص با تغذیه هوای تصفیهشده استفاده کند (خطر بیماری سیلیکوزیس).
-
الکتریسیته ساکن: برخورد پرسرعت ذرات باعث تولید الکتریسیته ساکن میشود؛ بنابراین تمام تجهیزات باید بهطور ایمن اتصال به زمین (Earthing) داشته باشند.
تاثیر کیفیت ماشین آلات کشاورزی در برداشت محصولات
مکانیزاسیون برداشت غلات: کمباینها و انواع آنها
تجهیزات خط تولید نوشیدنیها: شربت ساز، پرکن، درب بند
بدون دیدگاه