ماشین‌آلات تراشکاری (دستی و CNC)

ماشین تراش (Lathe) که به عنوان “مادر ماشین‌آلات” شناخته می‌شود، ابزاری است که برای شکل‌دهی قطعات دوار از طریق برداشتن براده (تراشکاری) به کار می‌رود. در این دستگاه، قطعه کار حول یک محور ثابت می‌چرخد و ابزار برشی با حرکت خطی، فرم مورد نظر را روی آن ایجاد می‌کند. در سال ۲۰۲۶، مرز میان تراشکاری دستی و CNC با ورود سیستم‌های هیبریدی و کمکی هوشمند بسیار باریک شده است.

۱. ماشین تراش دستی (Manual Lathe)

تراش دستی ابزاری است که تمام حرکات ابزار و تنظیمات آن توسط اپراتور و به صورت مکانیکی انجام می‌شود. این دستگاه‌ها هنوز هم در کارگاه‌های تعمیراتی (مانند تعمیر ادوات کشاورزی) و تولیدات تک‌نسخه‌ای جایگاه ویژه‌ای دارند.

• اجزای اصلی:

  • مرغک (Headstock): شامل موتور و گیربکس برای چرخاندن سه‌نظام.

  • سه‌نظام (Chuck): قطعه‌ای که قطعه کار را محکم نگه می‌دارد.

  • دستگاه حامل (Carriage): بخشی که ابزار برش روی آن سوار شده و در طول تخت دستگاه حرکت می‌کند.

  • تخت یا ریل (Bed): تکیه‌گاه اصلی که تمام اجزا روی آن سوار می‌شوند و باید دقت بالایی داشته باشد.

۲. ماشین تراش CNC (Computer Numerical Control)

در دستگاه‌های CNC، تمام حرکات توسط یک کامپیوتر و برنامه‌های کدنویسی شده (G-Code) کنترل می‌شوند. این دستگاه‌ها دقت، تکرارپذیری و سرعت بسیار بالاتری نسبت به مدل‌های دستی دارند.

• تراش ۲ محور: برای قطعات ساده دوار (محور X برای قطر و محور Z برای طول).

• تراش‌های چند‌محوره (Multi-axis): قادر به انجام عملیات فرزکاری و سوراخ‌کاری جانبی همزمان با تراشکاری هستند.

• تولت (Turret): به جای یک ابزار، چندین ابزار (گاه تا ۱۲ عدد) روی یک دیسک چرخنده قرار دارند که دستگاه به‌طور خودکار ابزار مورد نیاز را تعویض می‌کند.

۳. مقایسه تخصصی: دستی در مقابل CNC

۴. عملیات‌های اصلی در تراشکاری

هر دو نوع دستگاه قادر به انجام فرآیندهای زیر هستند:

1. رو تراشی (Turning): کاهش قطر خارجی قطعه.

2. پیشانی‌تراشی (Facing): صاف کردن سطح مقطع ابتدایی قطعه.

3. داخل‌تراشی (Boring): بزرگ کردن یا فرم دادن به سوراخ‌های داخلی.

4. پیچ‌تراشی (Threading): ایجاد رزوه در داخل یا خارج قطعه (در CNC با دقت فوق‌العاده انجام می‌شود).

5. شیارزنی (Grooving): ایجاد شیار برای قرارگیری اورینگ یا خار.

۵. تحولات تکنولوژیک در سال ۲۰۲۶

• نمایشگرهای دیجیتال (DRO): نصب سنسورهای خطی روی تراش‌های دستی که موقعیت ابزار را با دقت میکرون روی مانیتور نشان می‌دهند و خطای انسانی را به شدت کاهش می‌دهند.

• سیستم‌های CAD/CAM ابری: طراحی قطعه در یک دفتر و ارسال مستقیم برنامه به دستگاه CNC در کارگاهی دیگر از طریق شبکه.

• ابزارهای الماسه (Inserts) نانو: تیغه‌های برشی با پوشش‌های سرامیکی پیشرفته که اجازه می‌دهند فولادهای بسیار سخت بدون نیاز به عملیات حرارتی، تراشیده شوند.

• هوش مصنوعی در CNC: سیستم‌هایی که لرزش دستگاه یا کند شدن ابزار را حس کرده و به‌طور خودکار سرعت برش را تنظیم می‌کنند تا از خرابی قطعه جلوگیری شود.

تاثیر کیفیت ماشین آلات کشاورزی در برداشت محصولات

مکانیزاسیون برداشت غلات: کمباین‌ها و انواع آن‌ها

تجهیزات خط تولید نوشیدنی‌ها: شربت ساز، پرکن، درب بند

انواع پمپ‌ها و کاربردهای آن‌ها در صنایع مختلف

ماشین‌آلات فرآوری میوه و سبزیجات: شستشو، پوست‌گیری، خردکن