دستگاههای پرس قرص در صنایع دارویی
دستگاه پرس قرص (Tablet Press) یکی از حیاتیترین تجهیزات در خطوط تولید دارو است که وظیفه تبدیل پودر یا گرانولهای دارویی را به قرصهایی با وزن، ضخامت و سختی دقیق بر عهده دارد. در سال ۲۰۲۶، این دستگاهها به سیستمهای کنترل وزن خودکار و مانیتورینگ لحظهای فشار مجهز شدهاند تا از ضایعات دارویی گرانقیمت جلوگیری کنند.
۱. انواع دستگاههای پرس قرص
الف) پرس قرص تکسمبه (Single Station / Eccentric Press)
این دستگاه از یک جفت سمبه (بالا و پایین) و یک قالب (ماتریس) استفاده میکند.
-
عملکرد: نیروی فشردهسازی فقط از طریق سمبه بالایی وارد میشود.
-
کاربرد: تولید در مقیاس کوچک، آزمایشگاههای تحقیق و توسعه (R&D) و عطاریهای صنعتی.
ب) پرس قرص دوار (Rotary Tablet Press)
رایجترین دستگاه در تولید صنعتی انبوه است که دارای یک صفحه چرخان (Turret) با چندین ایستگاه سمبه و ماتریس است.
-
عملکرد: هر دو سمبه بالا و پایین به طور همزمان فشار را وارد میکنند که باعث میشود تراکم قرص در تمام نواحی یکنواخت باشد.
-
ویژگی: سرعت بسیار بالا (تولید صدها هزار قرص در ساعت) و صدای بسیار کمتر نسبت به مدل تکسمبه.
۲. اجزای اصلی و فرآیند تولید قرص
فرآیند پرس قرص در پنج مرحله کلیدی انجام میشود:
-
پر کردن (Filling): پودر از مخزن (Hopper) به داخل حفره ماتریس ریخته میشود.
-
تنظیم وزن (Metering): سمبه پایین به ارتفاع مشخصی میرسد تا پودر اضافی از حفره خارج شود و وزن دقیق تثبیت گردد.
-
پیشفشردهسازی (Pre-compression): اعمال یک فشار ملایم برای خروج هوای محبوس بین ذرات پودر (جلوگیری از دو لایه شدن قرص).
-
فشردهسازی اصلی (Main Compression): اعمال فشار نهایی توسط غلتکهای فشار برای تشکیل ساختار جامد قرص.
-
خروج (Ejection): سمبه پایین بالا آمده و قرص را به سطح ماتریس هدایت میکند تا توسط بازوی خروجی جمعآوری شود.
۳. تکنولوژیهای نوین در سال ۲۰۲۶
-
سیستم تعویض سریع (Quick Changeover): امکان تعویض کامل بخش روتور (Turret) در کمتر از ۳۰ دقیقه برای تغییر نوع محصول، که بهرهوری خط تولید را دوچندان کرده است.
-
کنترل وزن اتوماتیک (AWC): سنسورهای فشار، نیروی هر ضربه را اندازهگیری میکنند؛ اگر فشار تغییر کند (نشانه تغییر وزن پودر)، دستگاه بهصورت خودکار ارتفاع سمبه پایین را تنظیم میکند.
-
پرس قرص چندلایه: توانایی تولید قرصهایی با دو یا سه لایه رنگی یا دارویی متفاوت که در زمانهای مختلف در بدن آزاد میشوند.
-
قابلیت واش در محل (WIP): سیستمهای شستشوی داخلی برای جلوگیری از پخش شدن پودرهای سمی و خطرناک در محیط کارخانه.
۴. چالشهای رایج و راهکارها
| مشکل | علت فنی | راهکار |
| چسبندگی (Picking/Sticking) | رطوبت بالا یا نقص در صیقل سمبه | پولیش سمبه یا استفاده از روکش تیتانیوم |
| دو لایه شدن (Capping) | خروج نامناسب هوا یا فشار بیش از حد | کاهش سرعت دستگاه یا افزایش پیشفشردهسازی |
| تغییر وزن قرص | جریان نامناسب پودر در هاپر | استفاده از سیستم فیدر اجباری (Force Feeder) |
۵. استانداردهای ابزاری (Tooling)
سمبهها و ماتریسها معمولاً بر اساس دو استاندارد جهانی ساخته میشوند:
-
استاندارد B: برای قرصهای کوچکتر (قطر بدنه سمبه ۱۹ میلیمتر).
-
استاندارد D: برای قرصهای بزرگتر که نیاز به فشار بیشتری دارند (قطر بدنه سمبه ۲۵.۴ میلیمتر).
۶. نکات ایمنی و بهداشتی
-
جنس قطعات: تمام قطعات در تماس با دارو باید از فولاد ضدزنگ ۳۱۶L ساخته شده و دارای تاییدیه FDA باشند.
-
فیلتراسیون غبار: دستگاه باید به یک سیستم مکنده قوی متصل باشد تا از معلق شدن پودر دارو در هوای سالن تولید جلوگیری شود.
خشککنهای صنعتی برای مواد غذایی
انواع پمپها و کاربردهای آنها در صنایع مختلف
گیربکسهای صنعتی: معرفی، انواع و کاربرد
بدون دیدگاه